ورود عضویت
ارسال فایل
پل بعثت
13:16 - 1394/06/24
پل بعثت

پل بعـثت

اوضاع جنگ در آن زمان و لزوم ساخت پل بعثت

در بهمن‌ماه 1364در حالی که مردم ایران جشن‌های پیروزی انقلاب اسلامي را برگزار می‌کردند، رزمندگان اسلام در یک عملیات حیرت‌انگیز، شهر ساحلی «فـاو» را در منتهي‌الیه جنوب عراق تصرف و ارتباط عراق را با آب‌های خلیجِ فارس قطع کردند. طراحی و فرماندهی عملیات از چنان دقّت بالایی برخوردار بود که دشمنان ایران را در بهت و حيرت فرو برد. اين برای چندمین بار بود که ائتلاف جهانی علیه ایران، واقعاً از درک اين كشور عاجز مانده بود. فرماندهان ایران چگونه توانسته بودند با وجود ماهواره‌های جاسوسی، هواپیماهای جاسوسی «آواکس» و غيره، عملیاتِ به این وسعت و عظمت را طراحی و اجرا کنند بدون این که دشمن، کوچکترین اطلاعی از آن داشته باشد؟ 

چاره‌ای نبود، اردوگاه شیطان باید شکستی دیگر را از سپاه اسلام قبول می‌کرد. با این که عبوردادن نیروی نظامی و گذر از «اروندرود» از نظر کارشناسان نظامیِ دنیا غیرممکن بود، اما به همّت نبوغ و درایت ایراني، اين ناممکن، ممکن شده بود. بعد از شروع عمليات نيز دنیا منتظر شکست ایران در فاو بود. از نظر نظامی، پشتیبانیِ این حجم نیرو از طریق رودخانه‌يي که حدود یک کیلومتر عرض، 12 متر عمق و 5/3 متر اختلاف ارتفاعِ آب در جزر و مدّ داشت، کاری غیرممکن بود. پس اردوگاه دشمنانِ ایران با این امید که توانِ ایران تحلیل رفته و شکست می‌خورَد، عقدة تحقیرآمیز شکست را تحمل می‌کردند، غافل از این که شگفتیِ دیگری در حال ظهور است.

همان اراده و تفکّری که از اروندرود عبور کرده و دشمنان اسلام را وادار به تسلیم نمود، داشت طرح‌هايي را براي پشتیبانی و لجستیکِ رزمندگان اسلام مهیا می‌کرد. احداث پل بر روی رودخانة اروند در دستور کار فرماندهان جنگ قرار گرفت. از نظر مهندسی، احداث پل بر روی رودخانه‌يي با شرایط و مشخصات اروند، در حالت عادی نیاز به ماه‌ها وقت و صَرف مصالحِ انبوه داشت. اما پل موردِ نظر فرماندهان، باید در کمترین زمان و نيز استتار و پوشش کامل، به دور از دیدِ دشمني که هر روز در منطقه ده‌ها پروازِ شناسایی به وسيلة هواپیماهای جاسوسی و ديدِ كامل توسط ماهواره‌های جاسوسی داشت، احداث مي‌شد. از همه مهم‌تر اين كه بايد در برابر بمباران و گلوله‌باران عراق هم تا سرحدّ امكان مقاوم مي‌بود.

آستین همّت سنگرسازان بي‌سنگرِ جنگ (مهندسين و جهادگران پشتيباني و مهندسي جنگ جهاد ـ پ.م.ج.ج)، اين فرزندان ایران بزرگ برای خلق حماسه‌اي دیگر بالا رفت. کار باید با دقّت و ظرافتِ خاصّی انجام می‌شد، به گونه‌ای که از دید دشمن، مخفی باشد. در این کار، جهادگران باید به نوعي با عوارض طبیعی و طبیعت خشنِ جغرافیای دهانة خلیجِ فارس می‌جنگیدند؛ جزر و مدّ زيادِ آب و درنتيجه ساحلِ متغيّر رودخانه، طوفان‌های بزرگِ منطقه، آتش پُرحجم توپخانه و هواپیماهای دشمن و ...؛ اما همة این موانع کوچکتر از ارادة مقدس جهادگران و مهندسین جنگ بود. آن‌چه در پی می‌آید، شرح بسيار مختصری از چگونگی خَلق این حماسة بزرگِ مهندسی جنگ است. شاه‌کاری که مانند ساير میراث‌های این مرز پُرگهر، تا ابد در حافظة قدرشناس مردم ایران و پیروان اسلام ناب محمدی(ص) خواهد ماند.

 

مراحل ساخت پل بعثت

«پل بعـثت» بر روي رودخانة اروندرود احداث شده است. به دليل نزديكي به خليجِ فارس، جريان جزر و مدّ آبِ رودخانه، به جزر و مدّ دريا متصل است و اختلاف ارتفاعِ آب در زمان جزر كامل و مدّ كامل، به 5/3 متر مي‌رسد. حداكثر سرعت جريان آب، در زمان جزر اتفاق مي‌افتد كه حدود 3 متر بر ثانيه مي‌باشد. در محل احداث پل، عرض رودخانه 900 متر و حداكثر عمق هم بين 12 تا 5/15 متر (در حالت جزر و مدّ كامل) است. لازم بود براي شروع كار، اطمينان پيدا كنند كه بر روي رودخانه‌يي با اين مشخصات، مي‌توانند اين امر را محقّق سازند.

كارهاي اولية طراحي توسط مهندسین «ستاد مركزي و قرارگاه كربلا»ي پ.م.ج.ج انجام شد ولي مشكل ساحل متغيّر رودخانه و مسألة ايمني طرح، وجود داشت. براي احداث پل، از لوله‌های فولادي به طول 12 متر، قُطر 142 سانتی‌متر و ضخامت 16 میلی‌متر استفاده شد. لوله‌ها مطابق مشخصات در کارگاه‌های خارج از منطقه ساخته و به محل انتقال داده مي‌شدند.

 

 کارخانۀ ساخت لوله‌های پل بعثت در اهواز

 کارخانۀ ساخت لوله‌های پل بعثت در اهواز

 

لوله‌های ساخته‌شده در محل کارخانه

لوله‌های ساخته‌شده در محل کارخانه

 

بعد به وسیلة اتصال‌های گوشواره‌اي و به صورت نرینه ـ مادینه به یکدیگر متصل مي‌شدند.

 

ایجاد محل اتصالات بر روی لوله‌ها

ایجاد محل اتصالات بر روی لوله‌ها

 

هر ردیف از لوله‌ها پس از اتصالِ به هم، در آب غرق شده و در كف رودخانه، روي هم قرار مي‌گرفتند و بدين‌ترتيب بدنة پل را تشكيل مي‌دادند كه از نَماي كناري، حالت شبكة لانه‌زنبوری را به وجود مي‌آورد. جوشکاریِ گوشواره‌ها به لوله، با استفاده از دو طریقِ شابلون ثابت و متحرک صورت مي‌گرفت. برای اندازه‌گیریِ دقیق محل گوشواره که باید به لوله جوش داده مي‌شد، از سکّوهای مناسبي كه طراحي و ساخته شده بود استفاده مي‌گرديد. مرغوبیّت جوش و دقّت در تعبیة گوشواره‌ها، از مهم‌ترین عوامل سرعت، سهولت، استحکام و ایمنیِ اجـرا بود.

 

ایجاد محل اتصالات بر روی لوله‌ها

ایجاد محل اتصالات بر روی لوله‌ها

 

برای بستن ابتدا و انتهاي لوله‌ها جهت جلوگيري از ورود آب و غرق‌شدن آن‌ها قبل از اتصال به بقيه، از درپوش‌هاي برزنت و پلاستیک استفاده می‌شد و برای محكم‌كردن درپوش به دورتادورِ سرِ لوله، تسمه‌های پلاستیکیِ مخصوصِ کارتن‌بندی به کار می‌رفت.

 

کارگاه ساخت درپوش‌های چوبی برای دو طرف لوله‌ها

کارگاه ساخت درپوش‌های چوبی برای دو طرف لوله‌ها

 

انتقال لوله‌ها از کارخانه به محل نصب در ساحل اروندرود

انتقال لوله‌ها از کارخانه به محل نصب در ساحل اروندرود

 

نصب درپوش لوله‌ها

نصب درپوش لوله‌ها

 

نصب درپوش لوله‌ها

نصب درپوش لوله‌ها

 

بعد از اتصال لوله‌ها به هم و تنظیم محل غرق‌نمودن آن‌ها روی سطح آب، یکی پس از دیگری درپوش‌ها را باز می‌کردند و آب با فشار وارد لوله‌ها شده، آن‌ها را غرق و روي لوله‌هايي كه قبلاً غرق شده بودند قرار مي‌داد تا بدنة پل ايجاد شود. انتهاي رشتة لوله‌ها براي اتصال لوله‌هاي بعدي و ادامة كار، روي آب باقي مي‌ماند. البته باید اشاره کرد که این قسمتِ کار، بسیار خطرناك بود زیرا هر لوله با خروش و تکانِ شدیدی غرق می‌شد. در ابتدای کار، لوله‌ها در سري‌هاي پنج‌تایی به هم متصل و غرق می‌شدند كه ارسال آن از ساحل، به اسکله نياز داشت و درنتیجه اسکله‌یی در آن محل احداث شد. برای به آب اندازيِ لوله‌ها از روی اسکله از جرّثقیل، و برای انتقال لوله‌های شناور از اسكله تا محل نصب و غرق در وسط رودخانه، از شناور مستطيل‌شكل «روتورك» استفاده می‌شد. وقتي آن‌قدر لولة غرق‌شده درون آب روي هم انباشته شد كه بدنة پل به سطح آب رسيد، ديگر به انتقال، اتّصال و غرق‌كردن لوله‌ها با استفاده از شناور نيازي نبود و لوله‌ها با تريلي به روي پل رفته و با جرّثقيل در جاي خود قرار مي‌گرفتند.

 

آماده‌سازی لوله‌ها در نزدیکی محل نصب

آماده‌سازی لوله‌ها در نزدیکی محل نصب

 

انتقال لوله‌ها به اروندرود با استفاده از شناور روتورگ

انتقال لوله‌ها به اروندرود با استفاده از شناور روتورگ

 

آماده‌سازی اتصال لوله‌ها به هم و انتقال آن‌ها به وسط اروندرود

آماده‌سازی اتصال لوله‌ها به هم و انتقال آن‌ها به وسط اروندرود

 

تنظیم محل غرق‌کردن لوله‌ها در اروندرود

تنظیم محل غرق‌کردن لوله‌ها در اروندرود

 

لوله‌های آمادۀ غرق - با پاره‌کردن درپوش‌ها لوله‌ها وارد آب شده و در محل مورد نظر قرار می‌گیرند

لوله‌های آمادۀ غرق - با پاره‌کردن درپوش‌ها لوله‌ها وارد آب شده و در محل مورد نظر قرار می‌گیرند

 

لوله‌ها از بستر رودخانه بر روی هم قرار گرفته و حالا به سطح آب رسیده‌اند

لوله‌ها از بستر رودخانه بر روی هم قرار گرفته و حالا به سطح آب رسیده‌اند

 

لوله‌ها در سطح اروندرود

لوله‌ها در سطح اروندرود

 

ادامۀ جایگذاری لوله‌ها در بالای سطح آب

ادامۀ جایگذاری لوله‌ها در بالای سطح آب

 

مراحل نهایی جایگذاری لوله‌ها

مراحل نهایی جایگذاری لوله‌ها

 

از اين مرحله به بعد بود كه ریختن آسفالت بر روي لوله‌ها، از ساحل شروع شد. آسفالت، از نوع گرم و بسیار مرغوب بود و هم‌زمان با نصب لوله‌ها ریخته می‌شد تا بتوان روی پل حركت كرده و كار را جلو بُرد. از آن‌جا كه قُطر لوله‌ها زياد بود، فضاي خاليِ زيادي بين لوله‌ها در آخرين رديف ايجاد شده بود كه براي صرفه‌جويي در حجم آسفالت و جلوگيري از ريخته‌شدنِ آن به رودخانه، در لابه‌لاي لوله‌هاي بزرگ، از لوله‌هايي با قُطر كمتر استفاده گرديد. بعد از ریختن آسفالت، سطح آن را توسط گريدر، کمی هموارتر كردند. براي اتمام كار هم تنها یک دفعه کوبیدنِ آسفالت، كفايت مي‌كرد.

 

آسفالت‌ریزی پس از اتمام جایگذاری لوله‌ها

آسفالت‌ریزی پس از اتمام جایگذاری لوله‌ها

 

اتمام آسفالت‌ریزی پل بعثت

اتمام آسفالت‌ریزی پل بعثت

 

بدين‌ترتيب احداث «پل بعـثت» در روز سه‌شنبه مورخ 22/07/1365 به اتمام رسید و مورد استفادة رزمندگان اسلام قرار گرفت.

 

بهره‌برداری از پل بعثت

بهره‌برداری از پل بعثت