والفجر۸؛ نماد عملیات مهندسی تمام‌عیار

پرسش: چرا عملیات والفجر۸ عنوان «عملیات مهندسی» را به خود اختصاص داده است؟

• اولاً، بیشترین حجم و تنوع پروژه‌های مهندسی رزمی جهاد در این عملیات محقق شد. برخلاف شهرت پل خیبر در عملیات خیبر، سطح ابتکارات و نوآوری‌ها در والفجر۸ به‌مراتب بالاتر بود.

• ثانیاً، اگر هر یک از اقدامات بزرگ مهندسی انجام نمی‌گرفت، نه‌تنها پیروزی حاصل نمی‌شد، بلکه تلفات ده‌ها برابر می‌شد و بازگشت نیروهای شکست‌خورده از فاو، حیثیت نظامی ایران را در جهان مخدوش می‌کرد.

• این اقدامات مهندسی بود که ثبات نیروهای ما در فاو را تضمین کرد و جهان باور کرد نیروهای ایران ــ حتی پس از عبور از جزیره آبادان و اروندرود ــ قادر به حفظ مواضع هستند.

عملیات والفجر۸ با عبور از عریض‌ترین رودخانه خاورمیانه (اروندرود) در حوالی دهانه آن به دریا آغاز شد. به‌دلیل شیب کم آب، جزرومد دریا تأثیر اساسی داشت: در ۱۲ ساعت، سطح آب تا ۴ متر تغییر می‌کرد. حیرت ژنرال‌های جهانی از این پرسش نشأت می‌گرفت: «ایران چگونه بدون پل ثابت، زیر دید آمریکا و بمباران عراق، نیروهایش را پشتیبانی می‌کند؟»
واقعیت این بود که سنگین‌ترین بار عملیات بر دوش مهندسی جنگ بود. اگر قوه ابتکار و توانمندی مهندسی جهاد، مشکلات پیوسته‌ متغیر را حل نمی‌کرد، نیروهای ایران با تلفات وحشتناک مجبور به عقب‌نشینی می‌شدند.

نقش محوری پ.م.ج.ج [پشتیبانی و مهندسی رزمی جهاد سازندگی]

غیر از تخریب اولیه سیم‌خاردارها و میله‌های خورشیدی در ساحل غربی اروند (که توسط تخریب‌چی‌های سپاه انجام شد)، بیشترین مسئولیت مهندسی برعهده پ.م.ج.ج بود. البته مهندسی سپاه نیز در تولید شناورها و نصب پل فجر (طراحی‌شده توسط مهندسین جهاد) فعالانه مشارکت داشت. این اقدامات مهندسی نو و غیرقابل‌پیش‌بینی، دشمن را درمانده کرد و پشتیبانی مالی آمریکا و عربستان از صدام را تحلیل برد.

هرچند این موفقیت‌ها در سایه رشادت رزمندگان معنا می‌یافت، اما ــ چنان‌که گفته‌اند ــ «هر گلی بویی دارد» و در این عملیات، بوی مهندسی جنگ جهاد آشکارا به مشام می‌رسید.

پرسش: فعالیت‌های مهندسی پیش از عملیات والفجر۸ چه بود؟

فهرست اجمالی اقدامات حیاتی پیش‌از عملیات:

• احداث جاده در باتلاق‌های جنوب جزیره آبادان و ساخت پایگاه‌های موشکی و اسکله‌ها

• احداث جاده کناره بهمنشیر در دو سمت

• احداث جاده و سنگرهای استقرار توپخانه‌های ارتش در شرق جزیره

• ادامه جاده آبادان-خسروآباد تا انتهای جزیره

• احداث جاده جدید در نخلستان‌های ساحل اروند با پل‌سازی بر نهرهای آبیاری

• تقویت جاده‌های بین‌نهرها با شن‌ریزی

• اتصال جاده کناره بهمنشیر به جاده خسروآباد

• توزیع امکانات احداث سنگر بین لشکرها و گردان‌های مهندسی رزمی

• حمل شن و ماسه از معادن دور (۲۰۰+ کیلومتر) به انبارهای عملیاتی

• آماده‌سازی قطعات پل‌های خیبری و دوبه‌ای

• طراحی و ساخت پمپ‌های شناور/ثابت و تأمین ژنراتورهای سنگین برق

• مطالعات و نقشه‌برداری برای انتقال آب از اروند به خط مقدم

• ساخت تجهیزات خنثی‌سازی بمب‌های شیمیایی

• ساخت و تست پمپ‌های خندق

پرسش: فعالیت‌های مهندسی در صحنه عملیات والفجر۸ چه بود؟

اقدامات کلیدی در حین عملیات:

• انتقال دستگاه‌های سنگین (لودر، بولدوزر) به فاو در شب اول

• تعمیر دستگاه‌های به‌غنیمت‌گرفته‌شده از دشمن

• احداث خاکریزهای خط مقدم، قطع جاده‌های آسفالت و ایجاد تپه‌های کمین

• احداث خاکریزهای تقویتی در زمین‌های باتلاقی

• ادامه جاده‌های آنتنی ساحل اروند و شن‌ریزی تا اسکله‌ها

• احداث سد فاطمه‌زهرا(س) روی بهمنشیر

• حفر کانال‌های انتقال آب برای ایجاد دریاچه‌های مصنوعی خط مقدم

• احداث پل‌ها و خضرهای متعدد برای عبور کامیون‌ها و تانکرها

• ساخت ایستگاه‌های پمپاژ روی اروند و مسیر کانال‌ها

پرسش: مهم‌ترین فعالیت‌های جهاد پس از عملیات چه بود؟

اقدامات تثبیتی پس از تصرف فاو:

• انتقال آب و سوخت با لوله‌کشی

• احداث اسکله‌های جدید در سواحل اروند و خورعبدا…

• ساخت خضرهای ۲، ۳ و ۴ برای عبور مطمئن‌تر

• دوجداره‌کردن خاکریزها

• احداث پل‌ها و راه‌های جدید با شن‌ریزی

• احداث پل بعثت

• ساخت آشپزخانه، کارخانه یخ، مقرها و تصفیه‌خانه آب

• تکمیل کانال‌ها و ایستگاه‌های پمپاژ

حجم این اقدامات آن‌قدر گسترده است که بیان کامل آن در یک مصاحبه ناممکن است.

پرسش: گردان‌ها و قرارگاه‌های مؤثر در این عملیات را نام ببرید.

• عبور شب اول: جهاد خراسان و جهاد فارس

• احداث پل‌های اولیه: گردان‌های پل جهاد اصفهان و فارس

• جاده‌سازی ساحلی و اسکله‌سازی: جهاد تهران و چند جهاد استانی

• حمل‌ونقل دریایی: قرارگاه نوح نبی

• احداث سد فاطمه‌زهرا(س): نیروهای قرارگاه‌های حمزه و کربلا

• طراحی ایستگاه‌های پمپاژ: کمیته آب قرارگاه کربلا

• حفر کانال‌ها: جهاد فارس، اصفهان، نجف‌آباد و خراسان

• ساخت خضرها: ۱۱ مهندس مرکز تحقیقات الشریف تهران با همکاری تیم شهید اسدالله هاشمی

• حمل‌ونقل تجهیزات سنگین: ترابری سنگین قرارگاه کربلا زیر نظر شهید قاصدی

• مدیریت عبور دستگاه‌های سنگین: مسئولیت به عهده شهید مهندس محمدتقی رضوی (مسئول عملیات قرارگاه مهندسی خاتم‌الانبیاء)

یادِ یازده شهید از فرماندهان گردان‌های مهندسی جهاد در این عملیات گرامی باد.

پرسش: تحلیل شما از پرداختن به مهندسی والفجر۸ در این نشریه چیست؟

بازگویی همه ابعاد در یک نشریه ناممکن است. هر بخش ــ مانند داستان سد فاطمه‌زهرا(س) یا ساخت خضر یک ــ خود کتابی مستقل می‌طلبد. حمل کاروان دوبه‌ها از بندر امام تا فاو، احداث کانال‌های شهید ایوانی و شهید پوست‌فروش، یا ساخت پمپ‌های خندق هرکدام روایتی حماسی‌اند. حتی گزارش کارخانه یخ فاو (که ساده‌ترین کار جهاد بود) به‌تنهایی گویای روحیه جهادی است. من در این گفت‌وگو نیز نتوانستم تمامی عناوین را پوشش دهم.

بازنویسی از: نشریه سنگرسازان بی‌سنگر؛ شماره ۸۶

انتهای پیام/