کانون سنگرسازان بیسنگر؛ عملیات در منطقه اروند، پس از بررسیهای دقیق، استفاده از تجربیات پیشین و بهکارگیری تدابیر مهم نظامی و اطلاعاتی انجام شد. این تدابیر عمدتاً در سه بخش کلیدی متمرکز بود: آموزش، شناسایی و تدارکات. آموزش نیروهای ایرانی در یگانهای مختلف، با روحیهای بالا ادامه یافت و شمار قابلتوجهی از گردانها، آموزشهای تخصصی و ویژه دریافت کردند. بهموازات آن، شناسایی دقیق منطقه و بررسی همه عوامل مؤثر در عملیات، با حساسیت و وسواس زیاد از سوی فرماندهان دنبال شد.
تلاش بر این بود که دشمن بههیچوجه متوجه کوچکترین تحرکی در منطقه نشود؛ چرا که این بخش از جبهه، برای عراق اهمیت استراتژیک ویژهای داشت. فاو، زمینی است محصور در میان رودخانه اروند، خلیجفارس و خور عبدالله، که از سمت خشکی به شهر استراتژیک بصره منتهی میشود. در شمال این منطقه، رودخانه اروند و جزیره آبادان واقع شده و شهر صنعتی بصره در فاصله ۹۰ کیلومتری شمال غربی آن قرار دارد. همچنین در جنوب فاو، خور عبدالله و خلیجفارس، و در جنوب غربی، بندر امالقصر مستقر است. گذشته از همه این موارد، دو دلیل عمده یعنی نزدیکی به بصره و قرار گرفتن بر گذرگاه اتصال به خلیجفارس، کافی بود تا عراق تدابیر شدید امنیتی و امکانات وسیعی را در این منطقه مستقر کند.
نکته مهم دیگر در فرآیند شناسایی که قوای ایران میبایست بر آن اشراف کامل مییافتند، وجود عوارض طبیعی دشوار بود. مهمترین این عوارض، رودخانه خروشان اروند محسوب میشد. رودخانهای که با اتصال به آبهای آزاد، شرایطی استثنایی دارد و بهلحاظ عمق و عرض نیز با رودخانههای دیگر متفاوت است. شاید یکی از دلایل اصلی غافلگیری دشمن، همین تصور نادرست عراق مبنی بر عدم توانایی یگانهای رزمی ایران برای عبور از اروند بود. از ماهها پیش، یگانهای مهندسی و تدارکاتی، مشغول آمادهسازی منطقه و تأمین نیازهای نیروها بودند که از جمله میتوان به احداث چند جاده در میان نخلستانها و تدارک چندین اسکله اشاره کرد.
سرانجام عملیات والفجر هشت در ساعت ۱۰:۲۲ دقیقه روز بیستم بهمنماه ۱۳۶۴، با رمز مقدس «بسمالله الرحمن الرحیم . لاحول و لا قوه الا بالله العلی العظیم، و قاتلو هم حتی لاتکون فتنه. یا فاطمه الزهرا، یا فاطمه الزهرا، یا فاطمه الزهرا» آغاز شد.
هدف اولیه در لحظه آغاز عملیات، شکستن خطوط دفاعی دشمن بود. شکستن خط، پاکسازی منطقه و تصرف یک سرپل مناسب، نقش اساسی در تضمین موفقیت عملیات داشت. غواصان میبایست معابر لازم را برای نیروهای قایقسوار باز میکردند تا آنها بتوانند از این معابر وارد ساحل دشمن شده و تا روشنایی صبح، منطقه را برای تثبیت و استحکام سرپل، پاکسازی کنند. هوای مهآلود و نمنم باران، انجام بهتر مأموریت غواصان را تسهیل کرد. عراقیها که بهطور کامل غافلگیر شده بودند، غالباً بیهیچ مقاومت جدیای پا به فرار گذاشتند.
یک تا دو ساعت پس از آغاز درگیریها، شنود بیسیم دشمن، حکایت از اوضاع بههمریخته و نابسامان خطوط دفاعی عراق داشت. هریک از فرماندهان عراقی، نسبت به منطقه تحت مسئولیت خود، سلب مسئولیت نموده و بهطور مکرر از ردههای بالاتر درخواست کمک فوری میکردند. روز نخست عملیات در شرایطی سپری شد که دشمن، بهدلیل غافلگیری شدید، ناآگاهی از دقیقترین وضعیت میدان نبرد و ابری بودن آسمان، فرصت هیچ گونه عکسالعمل مؤثر زمینی و هوایی را نیافت؛ حتی از سازماندهی جدی نیروهای پیاده و بهکارگیری تجهیزات موجود نیز عاجز ماند. پیشروی سریع رزمندگان ایران، زنگ خطر سقوط بصره را به صدا درآورد و عراق را مجبور کرد تا بههر قیمتی، از سرعت پیشروی قوای ایران بکاهد.
در روزهای بعد، درگیریهای سختی بین طرفین روی داد که اوج آن در کنار خورعبدالله و منطقهای بهنام «کارخانه نمک» اتفاق افتاد. اما عراق دیگر هرگز نتوانست به خطوط دفاعی سابق خود در منطقه بازگردد و در نهایت به شکست قطعی خود در شهر فاو اعتراف کرد.
بهمدت حدود ۲ ماه، منطقه آزادشده زیر آتش سنگین توپخانه، پاتکهای سخت و بمبارانهای وحشتناک شیمیایی دشمن قرار داشت، تا اینکه رفتهرفته اوضاع آرامتر شد و خطوط پدافندی جدید تثبیت گردید. در این مدت، توپخانه نیروی زمینی ارتشجمهوری اسلامی ایران، با تلاش بیوقفه، حمایت و پشتیبانی قابلتوجهی از رزمندگان مستقر در خط ارائه میداد.
طی عملیات والفجر هشت، نزدیک به ۸۰۰ کیلومتر مربع از خاک عراق آزاد شد و تلفات و خسارات سنگینی بر دشمن وارد آمد. عراق در جریان این عملیات، نزدیک به ۵۲۰۰۰ تن کشته، زخمی و اسیر بر جای گذاشت. در میان کشتهشدگان دشمن، ۱ فرمانده لشکر و ۵ فرمانده تیپ، و در میان اسیران، چندین سرهنگستاد، سرهنگدوم، سرگرد و افسر جزء خلبان هواپیما و چرخبال و نیز چندین درجهدار حضور داشتند.
در مجموع، ۱۰ تیپ پیاده، کماندویی و نیروی مخصوص و ۲ تیپ زرهی، ۴ گردان ضد هوایی، ۱۰ گردان جیش الشعبی و ۵ گردان توپخانه دشمن، بهطور صددرصد منهدم شدند. همچنین در جریان عملیات والفجر هشت (فاو) تعداد ۷۴ فروند هواپیمای دشمن، ۱۱ فروند چرخبال، ۶۰۰ دستگاه تانک و نفربر، ۵۰۰ دستگاه خودرو نظامی، ۲۰ عراده توپ صحرایی، ۵۵ عراده توپ ضدهوایی، ۲ فروند ناوچه موشکانداز و ۵ دستگاه مهندسی، منهدم گردید. علاوهبراین، ۱۴۰ دستگاه تانک و نفربر، ۲۵۰ دستگاه خودرو، ۳۵ عراده توپ صحرایی، ۱۵۰ عراده توپ ضدهوایی و ۳ دستگاه رادار موشک و دستگاه مهندسی از تجهیزات ارتش عراق به غنیمت رزمندگان ایران درآمد.
در طی ۸۴ روز نبرد گسترده که صحنه واقعی رویارویی نیروی نظامی و ماشین جنگی حزب بعث عراق با توان رزمی قوای ایرانی بود، ایران بر سواحل شمالی خور عبدالله و شبهجزیره فاو (شهر فاطمیه) مسلط شد و راه ورود عراق به خلیجفارس مسدود گردید.
منبع: بازنویسی و اصلاح مطلبی از: سایت پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس
انتهای پیام/
